"დაწყებითი კლასის ბიჭები საოცრად კარგად ერკვევიან ქალის ფიზიოლოგიაში, მაგრამ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონები არ იციან" - გამოცდილი პედაგოგი თანამედროვე თაობაზე
"დაწყებითი კლასის ბიჭები საოცრად კარგად ერკვევიან ქალის ფიზიოლოგიაში, მაგრამ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონები არ იციან" - გამოცდილი პედაგოგი თანამედროვე თაობაზე
ბევრჯერ დავრწმუნდით, რომ მოზარდების პრობლემები ხშირად ძალიან მძიმედ სრულდება. ამიტომ დღეს ყველაზე მეტად გვჭირდება იმის ცოდნა, რა ინტერესები და მისწრაფებები აქვთ მათ, რით განსხვავდებიან თუნდაც მშობლების თაობის ახალგაზრდებისგან და რა სჭირდებთ ყველაზე მეტად. ლეილა ქიტოშვილი თბილისის მოსწავლე ახალგაზრდობის ეროვნულ სასახლეში ჯერ კიდევ მაშინ მუშაობდა, როცა მას პიონერთა სასახლე ერქვა. მის ხელში რამდენიმე თაობა გაიზარდა. ხანდახან დღესაც უამრავ მოზარდს უწევს მეგობრობას, მასწავლებლობას, დედობას და ზოგჯერ ფსიქოლოგობასაც... დღევანდელ ახალგაზრდებზე სასაუბროდ სწორედ ქალბატონ ლეილას მივმართეთ.

"დღემდე ზუსტად ხუთი სკოლა გამოვიცვალე და გეფიცებით, თქვენნაირი
მასწავლებელი არასოდეს მყოლია", - ეს
არის ამონარიდი წერილიდან, რომლის მსგავსიც ლეილა ქიტოშვილს ყოფილი მოსწავლეებისგან არაერთხელ მიუღია და დღემდე იღებს.

- 1977 წლიდან ვმუშაობდი მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლეში. ჩემი საქმიანობის მთავარი ხიბლი ის იყო, დაპროგრამებული არავისგან ვყოფილვარ... მათ შორის, არც განათლების სამინისტროსგან, უბრალოდ, პროგრამა უნდა შემდგარიყო არასასკოლო ლიტერატურისგან და მოზარდ თაობასთან საერთო ენა უნდა მეპოვა, რაც არც ისე ადვილი გახლდათ. პირველად V-VI კლასელები ავიყვანეთ და საკმაოდ კარგად გავართვი თავი. იმდენად კარგად ვიმუშავეთ, რომ მომდევნო წელს უკვე VII-VIII კლასები მომცეს და მივხვდი, რა უნდა გამეკეთებინა და როგორ უნდა მემუშავა... მერე თანდათან მეთოდისტი, 1983 წლიდან კი ლიტერატურის პედაგოგიც გავხდი.

- თქვენს ხელში რამდენიმე თაობამ გაიარა, რას იტყვით თაობათა შორის სხვაობაზე?

- იცით, ერთხელ სწორედ ამ თემაზე ვესაუბრებოდი მოზარდებს: მათ ილია ჭავჭავაძის "განდეგილის" წაკითხულის შინაარსი უნდა გადმოეცათ. არ ვიცი, დამიჯერებთ თუ არა, მაგრამ ვერც ერთმა ვერ მიამბო. ეს ტრაგედიაა, მათ გაიგეს შინაარსი, მაგრამ მოსაყოლად სიტყვების მარაგი არ აქვთ, მათი სასაუბრო ლექსიკონი ძალიან მწირია და ისიც ჟარგონი. ახლანდელი თაობა არ კითხულობს, წიგნის სიყვარულს მათ ხშირად არც სკოლაში სთხოვენ და არც ოჯახში.
ერთ ჩემს მოსწავლეს ვკითხე, მშობლის თანდასწრებით, ამ ზაფხულში, სამი თვის განმავლობაში რა წაიკითხე-მეთქი? არაფერიო... ვალდებული არ ვარ, სკოლის პროგრამა ვასწავლო, ჩემი ვალდებულება წაკითხულის გაანალიზება, მის გარშემო დისკუსია და აზრების ურთიერთგაცვლაა და როცა ასეთი მოუმზადებელი მოზარდი მოდის ჩემთან, მართლა არ ვიცი, საიდან დავიწყო მასთან მუშაობა.

- ალბათ ისეთი მოზარდებიც იქნებიან, ვისთვისაც ყველაფერი სულ ერთი არ არის და განათლებას პასუხისმგებლობით ეკიდებიან...

- მოზარდთა უარყოფით მხარეებზე საუბარი იმიტომ დავიწყე, რომ ჩემ მიერ ჩამოთვლილ პრობლემებს მასობრივი ხასათი აქვს. თუმცა ღმერთმა დაგვიფაროს, უნუგეშო ვითარება გვქონდეს. მე მყოლია მოსწავლეები, რომლებიც დიდებივით აზროვნებენ და ყველაფერს სხვა საზომით უყურებენ.
განსაკუთრებით მახსოვს ერთი გოგონა, რომელიც არაჩვეულებრივად უკრავდა, ხატავდა, ლექსებს წერდა, ჩანახატებს აკეთებდა, მისი ნამუშევრები დღემდე შენახული მაქვს. ამასთან, არც თანამედროვეობას იყო ჩამორჩენილი, ადამიანებთან ურთიერთობის საოცარი უნარი ჰქონდა... და საერთოდ, არიან ბავშვები, რომლებსაც ცხოვრებაზე სხვანაირი შეხედულება აქვთ, ჯანსაღი, რეალური და სხვა საზომი აქვთ, მაგრამ გულსატკენი ის არის, რომ ასეთები ცოტანი არიან...
ამ თაობას ნიჭისა და საკუთარი თავის რეალიზაციის პრობლემა არ აქვს, ზარმაცები არიან, ურჩევნიათ, უფრო სხვა მიმართულებით განვითარდნენ. მაგალითად, ის, რაც ჩემს ასაკში მეცხრე-მეათეკლასელი ბიჭებისთვის იყო სიახლე, ახლა მეხუთე-მეექვსეკლასელებმა იციან, ოღონდ ვერ ვხვდები, რატომ აინტერესებთ ან რაში სჭირდებათ ამის ცოდნა. თუმცა ფაქტია, რომ ეს მათი თანატოლების თვალში დიდი პლუსია. დაწყებითი კლასის ბიჭები საოცრად კარგად ერკვევიან ქალის ფიზიოლოგიაში, მაგრამ დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონები არ იციან... ისე არ მინდა გამომივიდეს, რომ მოზარდი თაობა არ მიყვარს, უბრალოდ, ისინი ჩემთან უფრო გახსნილები არიან და სხვა კუთხიდან ვიცნობ, მათი ინტერესის სფერო დეტალურად ვიცი, რა უყვართ და რატომ აინტერესებთ და გული მწყდება.

- თქვენ მათთან ჩვეულებრივ, ადამიანურ თემებზეც გიწევთ საუბარი, რა არის მათი ინტერესის სფერო?

- ხშირად მოზარდებს უცხო ქვეყნების მაგალითი მოჰყავთ, იქ მეტი თავისუფლება არისო. მთელი ევროპა მაქვს მოვლილი, იქ სხვანაირად აღიქვამენ მოზარდთა უფლებებს, კარგად ვიცი, როგორ იზრდებიან და როგორი მოვალეობები აქვთ იქ მოზარდებს. აქ ცივ ნიავს რომ არ აკარებენ, ისე კი არ არის, ბავშვი 13-14 წლიდან ეგუება ცხოვრების სიძნელეებს, მილიონერები შვილებს ბარში მიმტანებად ამუშავებენ, საკუთარი შრომით აღებული ფულის გემო რომ გაიგონ...
ჩვენთან სხვანაირი მენტალიტეტია, ანუ მათ თავისებურად უყვართ და გამოხატავენ. ამასთან ერთად, საყვარელი ობიექტის შეფასების თავისებური კრიტერიუმი აქვთ, მაგრამ ჩემთვის ტრაგედიაა მათი სამეტყველო ენა, რითაც ისინი ერთმანეთს მიმართავენ და ეფერებიან, რომელ ლიტერატურულ ქართულზეა საუბარი, ჟარგონის იქით ვერ მიდის მათი დიალოგი.

- თუმცა ჟარგონი მხოლოდ მოზარდების პრობლემა არ არის...

- რა თქმა უნდა, მე ამაში მხოლოდ ბავშვებს არ ვადანაშაულებ, მათ ასეთი საუბარი ესმით ოჯახში, ქუჩაში, სკოლაში და ტელევიზიითაც კი. მათ ოჯახებში ათასგვარ თოქშოუს უყურებენ, იქ კი არც ჟარგონის ნაკლებობაა და არ სლენგების. ტელევიზიის ჟურნალისტების საუბრიდან, განსაკუთრებით კი ჩართვებიდან, აზრის გამოტანაც კი გაუჭირდება ადამიანს და ფაქტია, რომ მათი მოსმენით მოზარდი თაობა სასაუბრო ლექსიკონს ვერ გაიმდიდრებს. მართალია, არც პრესაშია ამ მხრივ საქმე ბრწყინვალედ, მაგრამ რადგან ტელევიზიები უფრო აქტუალურია და საზოგადოებაში მათ სხვა პრივილეგიები აქვთ, ამიტომაც მივადექი მათ... ჟარგონს რომ თავი დავანებოთ, "დაიკიდე", "დაახვიე" "იკაიფე" და სხვა, ქართულ სიტყვებსაც კი დამახინჯებულად ამბობენ: - იცინიხარ, ვიცინივარ, მღერიხარ, ვმღერივარ...
ზოგჯერ ისეთი ფრაზეოლოგია მესმის, გაოცებული ვუსმენ, ვის მოაფიქრდა სიტყვის ასეთი "ფორმაცია". იცით, ახალგაზრდა ასაკში ოჯახის შექმნის საწინააღმდეგო არაფერი მაქვს, მაგრამ ზოგჯერ შთაბეჭდილება მრჩება, რომ მშობელს თვითონ აკლია აღზრდა. ხშირად მშობელი ისეთი ქართულით მელაპარაკება, რომ მისი შვილი არ შეიძლება, სხვანაირი იყოს. ამიტომ ყველაფერს სკოლას ნუ დავაბრალებთ, თუმცა არც მათი გულგრილობისთვის შეიძლება გვერდის ავლა.

- თუ შეგიძლიათ გაიხსენოთ ბავშვი, რომელშიც გარდატეხა მოხდა და უკეთესობისკენ შეიცვალა ან პირიქით?

- დიახ, ბევრი ასეთი შემთხვევა მახსოვს. ერთი ბიჭი იყო, რომელიც თბილისის ერთ-ერთ გარეუბანში ცხოვრობდა და თავისი უბნის კომპლექსი ჰქონდა. როგორც ჩანს, მხოლოდ ეს არ იყო მიზეზი, სხვა რაღაცებიც აწუხებდა. მას შემდეგ, რაც ჩვენს წრეში მოვიდა, დისკუსიებში ერთვებოდა, საკმაოდ გონებაგახსნილი მოაზროვნე იყო. აქ საკუთარი შესაძლებლობების რეალიზაცია მოახდინა, რაღაცებზე თავისი შეხედულებები ჰქონდა, ზოგი მცდარი, ზოგი ჯანსაღი, საბოლოოდ კი, ეს დათრგუნვილი და დაკომპლექსებული მოზარდი ძალიან სხარტ, კარგი იუმორის მქონე და გახსნილ ადამიანად გადაიქცა. მიმაჩნია, რომ მასზე გარემომ იქონია გავლენა. მერე აღმოჩნდა, რომ ლიდერობის საკმაოდ კარგი უნარიც ჰქონდა და საკუთარი თავი სხვა მხრიდან წარმოაჩინა.

ლალი პაპასკირი

ჟურნალი "რეიტინგი", 2010 წელი.
2646
ბეჭდვა
მოგვწერეთ თქვენი შეკითხვები და მოსაზრებები
კომენტარები (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა
myquiz
მსგავსი სიახლეები