რა იწვევს ტიკებს ბავშვებში და როგორ შეიძლება მათი მკურნალობა
რა იწვევს ტიკებს ბავშვებში და როგორ შეიძლება მათი მკურნალობა
მშობლები ხშირად აღნიშნავენ, რომ ბავშვებს ტიკები აწუხებთ. ზოგიერთი მათგანი ამბობს, რომ ჩივილები განსაკუთრებით კარანტინის პერიოდში გამწვავდა. რა არის მოტორული და ხმოვანი ტიკები, რა შემთხვევაში ვლინდება და როდის უნდა მიხვდეს მშობელი, რომ სპეციალისტს მიმართოს, თემაზე მედიცინის დოქტორი, ნევროლოგიისა და ნეიროფსიქოლოგიის ბავშვთა ნევროლოგი ნინო გოგატიშვილი გვესაუბრება:

- მოტორული ტიკები არის უნებლიე, განმეორებადი მოძრაობები, გამოწვეული კუნთების სპაზმის მსგავსი შეკუმშვით; უფრო ხშირად მოიცავს თავს, სახეს, პირს, თვალებს, კისერს, მხრებს. არსებობს მარტივი და რთული მოტორული ტიკები.
მარტივი მოტორული ტიკები მოიცავს კუნთთა ერთ ჯგუფს, სხეულის ერთ
ნაწილს. რთული რამდენიმე მარტივი მოტორული ტიკის კომბინაციაა ან მოიცავს კუნთთა რამდენიმე ჯგუფს.
ვოკალური/ხმოვანი ტიკებიარის ბგერები, რომელსაც ბავშვი გამოსცემს უნებურად. ვოკალური ტიკებიც შესაძლოა იყოს მარტივი და რთული.
მარტივი ვოკალური ტიკები წარმოიქმნება ჰაერის მოძრაობით ცხვირის ან პირის ღრუში, მაგალითად, სლოკინი, ყელისჩაწმენდა, ჩახველება და სხვა.
რთული ვოკალური ტიკები მოიცავს სიტყვებს, ზოგჯერ ფრაზებსაც, შესაძლოა გაიმეორონ რამდენჯერმე მათ მიერვე ნათქვამი სიტყვები (პალილალია), ან სხვისი ნათქვამი (ექოლალია), შესაძლოა გამოიყენონ უწმაწური სიტყვები (კოპროლალია).
ტიკები აღმოცენდება მოულოდნელად, ხშირად განმეორებადია. ბავშვმა შესაძლოა შეძლოს ხანმოკლე პერიოდით მისი შეჩერება, მაგრამ შემდეგ უფრო მეტი ინტენსივობით ვლინდება.

- რომელია ყველაზე გავრცელებული ტიკები?

ყველაზე მეტად გავრცელებულია მარტივი მოტორული ტიკები. მარტივი მოტორული ტიკები, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, მოიცავს კუნთთა
ერთ ჯგუფს, სხეულის ერთ ნაწილს. მაგ: თვალის სწრაფი ხამხამი, ენის მოძრაობა, ცხვირის შეჭმუხვნა, თავის კანკალი, მხრების აჩეჩვა.

- რომელ ასაკში ვლინდება უფრო ხშირად?

- უფრო ხშირად გვხვდება წინასასკოლო ასაკის და მცირე სასკოლო ასაკის ბავშვებში, 5-დან 7 წლამდე ასაკში.
ტრანზიტორული, ანუ გარდამავალი ტიკები საკმაოდ ხშირია და სკოლის ასაკის ბავშვების 15-20%-ში გვხვდება. ქრონიკული ტიკოზური აშლილობა მხოლოდ -2-4%-შია, ეს იმას ნიშნავს, რომ დიდ უმრავლესობას მოზრდილობაში ტიკები აღარ აღენიშნება.
ასევე უნდა აღვნიშნოთ, რომ თუ ტიკების დასაწყისი არის მოზარდობაში (>10 წ), უფრო ხშირად რჩება მოზრდილობის პერიოდში სიცოცხლის მანძილზე.

- რა უწყობს ტიკების განვითარებას ხელს - გენეტიკა, გარემო თუ სხვა?

- ერთ-ერთ რისკფაქტორად განიხილება გენეტიკური ფაქტორი, ანამნეზის შეკრებისას ხშირად ირკვევა, რომ ოჯახის წევრებსაც აღენიშნებოდათ ან აღენიშნებათ სხვადასხვა ტიპის უნებლიე მოძრაობები. ერთ-ერთი რისკ ფაქტორია სქესიც. ტიკები ვაჟებში გაცილებით ხშირია, ვიდრე გოგონებში. ერთ-ერთ რისკ ფაქტორად განიხილება ნაყოფზე ალკოჰოლისა და ნიკოტინის ზემოქმედება. გარემო ფაქტორებიც გავლენას ახდენენ ტიკების გამოვლენის ხარისხზე, ტიკები მწვავდება სტრესულ სიტუაციებში, როცა ბავშვი ღელავს, გამოუძინებელია. ასევე ტიკები მწვავდება სიცხეში და კოფეინის ჭარბად გამოყენებისას.
mshoblebi

- კარანტინის პერიოდმა განსაკუთრებით ხომ არ გაამწვავა ეს პრობლემა ბავშვებში?

- როგორც მოგახსენეთ, ტიკები მწვავდება სტრესულ სიტუაციებში, როცა ბავშვი თავს უხერხულად გრძნობს, როცა ექმნება ემოციური რეგულაციის სირთულე. ამდენად კარანტინის პერიოდში ციფრულ ტექნიკასთან დროის ჭარბად გატარებამ, ძილის რეჟიმის დარღვევამ, განაპირობა ემოციური რეგულაციის სირთულეები, რაც თავის მხრივ ტიკების მაპროვოცირებელია. კარანტინის პერიოდში და შემდეგ მშობლები აღნიშნავდნენ ტიკების გამწვავების შესახებ.

- რა შემთხვევაში უნდა მიმართოს მშობელმა სპეციალისტს?

- უხშირესად ტიკების არსებობა არ არღვევს ყოველდღიურ აქტივობას და არ საჭიროებს მკურნალობას. შედარებით რთული შემთხვევები, რომლებიც აუარესებს ცხოვრების ხარისხს, საჭიროებს მკურნალობას.
ზოგჯერ ტიკები თანხლებულია სხვადასხვა დაავადებასთან (ყურადღების დეფიციტის და ჰიპერაქტივობის სინდრომი, დასწავლის სპეციფიკური დარღვევები, შფოთვითი აშლილობა, ენაბორძიკი, ძილის დარღვევა, ობსესიურ-კომპულსური აშლილობა), შესაბამისად საჭირო ხდება ნევროლოგის და ფსიქიატრის მეთვალყურეობა, ფსიქოთერაპია.

- სამკურნალო პრეპარატზეც გვითხარით, როგორ შეიძლება ვუმკურნალოთ აღნიშნული პრობლემის მქონე ბავშვებს?

- უმრავლეს შემთხვევებში ტიკების მედიკამენტებით მკურნალობა საჭირო არ არის, მხოლოდ ცალკეულ შემთხვევებში შესაძლოა პრეპარატების გამოყენება დაგვჭირდეს. ემოციური რეგულაციის სირთულეების მოსაგვარებლად ვიყენებთ ნოოფენს, რომელიც ზრდის ორი ძირითადი ნეიროტრანსმიტერის β-ფენილეთილამინისა და GABA -ს (γ-ამინოერბო მჟავა) შემცველობას.
გამა ამინოერბოს მჟავა (GABA) - ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში მოქმედებს როგორც შემაკავებელი ნეირომედიატორი. ორგანიზმში გამოიყოფა, როგორც ბუნებრივი ტრანკვილიზატორი. წარმოადგენს უნივერსალურ დამამუხრუჭებელ/შემაკავებელ მედიატორს. ფენილეთილამინი ამაღლებს გუნება-განწყობილებას, აუმჯობესებს ყურადღების კონცენტრაციას.
ნოოფენი ამცირებს დაძაბულობას, გაღიზიანებადობას, შიშს, ემოციურლაბილობას, განგაშისგანცდას, ამიტომ ტიკების ინტენსივობა მნიშვნელოვნად მცირდება მისი გამოყენებისას.

თამარ იაკობაშვილი
2372
ბეჭდვა
მოგვწერეთ თქვენი შეკითხვები და მოსაზრებები
კომენტარები (1)
1!
0
ერთი პრობლემა ტიკებია და მეორე პრობლემა იმას უჩნდება, ვისაც ეს ტიკები ეზიზღება - ესეც ალბათ რაღაც ტიპის ტიკია...
12:52 / 29-09-2020
მსგავსი სიახლეები