რა დროს ვითარდება თრომბოემბოლია და რა შეგიძლიათ გააკეთოთ პროფილაქტიკისთვის
რა დროს ვითარდება თრომბოემბოლია და რა შეგიძლიათ გააკეთოთ პროფილაქტიკისთვის
გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებები საკმაოდ საყურადღებოა და ადამიანები, რომლებსაც აღნიშნული დაავადებები აქვთ, კორონავირუსის დროს განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა იყვნენ. თუმცა, ჩვენმა ბევრმა მოქალაქემ შესაძლოა, საერთოდ არ იცოდეს საკუთარი დაავადების შესახებ, რადგან შესაბამისი გამოკვლევა არადროს ჩაუტარებიათ. არიან თუ არა ის ადამიანები რისკის ქვეშ, ვისაც პედიოდულად გულის აჩქარება, გულის არეში დისკომფორტი აწუხებთ, თუმცა გულის დაავადება არ უფიქსირდებათ და რა დროს ვითარდება თრომბოემბოლია. ყველაზე აქტუალურ კითხვებს ჩაფიძის გულის ცენტრის კარდიოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, სოფიო უნგიაძე პასუხობს:

- გულისცემის აჩქარება და დისკომფორტი შესაძლოა განპირობებული იყოს, როგორც გულის
პათოლოგიით, არითმიებით, სხვადახსვა დაავადების გართულებებით, ასევე დაკავშირებული იყოს ემოციურ ფონთან, რაც ამ პერიოდში, გარემო სიტუაციიდან გამომდინარე, საკმაოდ აქტუალურია.
ემოციური გადაძაბვის და ფიზიკური დატვირთვის ფონზე, გულისცემის აჩქარება ფიზიოლოგიური მოვლენაა და პათოლოგიად არ ითვლება. თუმცა, მშვიდ პერიოდში მდგომარეობა უნდა უბრუნდებოდეს ნორმას.
მნიშვნელოვანია, რომ აღნიშნული ჩივილების უკან არ იმალებოდეს სხვადასხვა მაპროვოცირებელი ფაქტორები - მაგალითად, ელექტროლიტური ბალანსის დარღვევა, ანემია, ფარისებრი ჯირკვლის დისფუნქცია, ორგანული დარღვევები.
რაც შეეხება კორონავირუსს, რისკის ჯგუფებს მიეკუთვნება :
ხანდაზმული ასაკი, თანმხლები ქრონიკული დაავადებები მაგ: შაქრიანი დიაბეტი, გულის ქრონიკული დაავადებები, არტერიული ჰიპერტენზია, ასთმა, ფილტვების ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება, სიმსივნე. გულის უკმარისობა, კორონარული არტერიების დაავადება. მხოლოდ გულისფრიალის შეგრძნება დამოუკიდებელ რისკის ჯგუფს არ მიეკუთვნება.
გულისფრიალი COVID-19-ის დროს შესაძლოა კომპენსაციურად ტემპერატურულ
რეაქციას უკავშირდებოდეს. ასევე, გაძლიერებული ოფლიანობისას ხდება ელექტროლიტების დაკარგვა, ვითარდება ჰიპოკალემია და ამ ფონზე შესაძლოა აჩქარებას და არითმიას ჰქონდეს ადგილი. აქიდან გამომდინარე, ვურჩევდი პაციენტებს, რომ მიიღონ სითხეები, მოახდინონ ჰიპოკალემიის კორეგირება, იკვებონ ჯანსაღად, თუკი შესაძლებელია იარონ და იმოძრაონ, სახლის პირობებში.

- რამდენად იწვევს გულის დაავადებას ზედმეტი ნერვიულობა, შფოთი, პანიკა?

- სტრესი განსხვავებულად მოქმედებს თითოეული ადამიანის ჯანმრთელობაზე და მასზე რეაგირებაც განსხვავებულია. ერთსადაიმავე ფაქტორზე - ზოგს შესაძლოა რეაქცია არ ჰქონდეს, მაშინ როდესაც მეორეში - ემოციურად გადატვირთვა გამოიწვიოს.
სტრესის დროს ადამიანის ორგანიზმში გამოიყოფა ე.წ. სტრესული ჰორმონები, რომლებიც არღვევს უჯრედის ნორმალურ ფუნქციონირებას, ირღვევა ბალანსი, რაც უარყოფითად აისახება ორგანიზმის ფუნქციურ მდგომარეობაზე და იწვევს ან აღრმავებს სხვადასხვა დაავადებას, მათ შორის, გულ-სისხლძარღვთა სისტემის მხრივ.
ძალიან მნიშვნელოვანია ქრონიკული სტრესული გარემო, რაც ცხოვრების რეჟიმისა და ტემპის, უარყოფითი და უკონტროლო მუდმივი ინფორმაციის გავლენით, სამუშაოსთან დაკავშირებული ფსიქოლოგიური სტრესის შედეგად ვითარდება. აღნიშნული უკავშირდება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების მხრივ მაღალ რისკებს (მაგ: მეხანძრეები, პოლიციელები, სასწრაფო სამედიცინო დახმარების პერსონალი - სტატისტიკურად გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების განვითარების მაღალ რისკს მიეკუთვნებიან).
კოვიდ-19-ის პანდემიის პირობებში მუდმივად უარყოფითი ინფორმაცია, ასევე სოციალური იზოლაციით გამოწვეული ფსიქო-ემოციური სტრესი - გასათვალისწინებელია გულ-სისხლძარღვთა სისტემის დაავადებების მქონე პაციენტებთან. იზოლაციისა და კარანტინის პირობებში მნიშვნელოვანია ნორმალური ძილი, კვება, ვარჯიში, თუკი შესაძლებელია უარყოფითი ემოციებისაგან თავის არიდება, მეგობრებთან და ოჯახის წევრებთან სოციალური ურთიერთობა, კომფოტის შექმნა - უსმინეთ საყვარელ მუსიკას, უყურეთ ფილმებს, შეინარჩუნეთ იუმორი, დაგეგმეთ და ორგანიზება გაუკეთეთ თქვენს მომავალ გეგმებს, რამდენადაც ამის შესაძლებლობა გექნებათ.

- ვისაც კონკრეტული დიაგნოზი არ აქვს, მაგრამ აქვს ხოლმე აჩქარებები, დისკომფორტი გულის არეში და რაიმე სპეციფიურ მკურნალობაზე არ იმყოფება, იმ ადამიანებმა რა გააკეთონ პროფილაქტიკისთვის, თუნდაც რომელიმე პროდუქტი მიიღონ უფრო ხშირად, ან რაიმე ვიტამინი...

- ე.წ. აჩაქრებების უკან არ უნდა იმალებოდეს მნიშვნელოვანი დაავადება, რადგან ხშირად მეორადია და უკავშირდება სხვადასხვა დარღვევას.
გულისფრიალითა და აჩქარების შეგრძნებით პაციენტებს ვურჩევდი 24 საათიან კარდიოგრამის მონიტორინგს (ჰოლტერს), რომელიც 24 საათის განმავლობაში იწერს თქვენს გულისცემას, შემდგომში შეფასება და ინტერპრეტაცია, ასევე ელექტროლიტების (კალიუმი, მაგნიუმი), სისხლის საერთო ანალიზის, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქციის შეფასებას.
მაგალითად: თუკი, გულისფრიალი და აჩქარება უკავშირდება ემოციურ გადაძაბვას, ამ ფონის მოწესრიგების შემდეგ ხშირად ფუნქციური ცვლილებები ნორმაში დგება. კალიუმის ნაკლებობის შემთხვევაში, მიზანშეწონილია ბალანსის აღდგენა, როგორც მედიკამენტურად, ასევე ჯანსაღი კვებით, მაგ, კალიუმის დიდის რაოდენობით შეიცავს - ბროკოლი, კარტოფილი, ფორთოხალი, პომიდორი, გარგარი, მარცვლეული, ჩირები და სხვა...

- რა კვლევები და ანალიზები უნდა ჩაიტაროს ადამიანმა პროფილაქტიკისთვის, რომ გულის მდგომარეობა გადაამოწმოს?

- თითოეული პაციენტი ინდივიდუალურია და თითოეული მათგანის ჩივილები, ასაკი, თანმხლები დაავადებები გასათვალისწინებელია. ხშირად ამ კითხვით სატელეფონო საუბრისას მომმართავენ. როგორც წესი ელექტროკარდიოგრამისა და ექოკარდიოსკოპიის შეფასებას აუცილებლად ვთხოვ, თუმცა, სხვა მხრივ, გამოკვლევები ეფუძნება იმ ჩივილებსა და დიაგნოზებს, რაც პაციენტის მოცემულობასა და მისთვის "უმნიშვნელო" დეტალებს უკავშირდება, მნიშვნელოვანია პროფილაქტიკურად და ასაკის გათვალისწინებით - სისხლის საერთო ანალიზის, ლიპიდური ცვლის, გლუკოზის, კრეატინინის, ელექტროლიტების, ჩიყვის ჰორმონის, დატვირთვის ეკგ-ტესტი და ა.შ. შეფასება

- შეიძლება ადამინს გულის პრობლემა ჰქონდეს და ვერ გრძნობდეს?

- შესაძლებელია. არცთუ იშვიათად ადამიანს ისე აქვს გადატანილი ინფარქტი, რომ საერთოდ ვერ აკონკრტებს თარიღს, განსაკუთრებით შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში.
ხშირად გულის მხრივ ჩვილები არ ატარებს შეტევით, მწვავე ხასიათს, შესაძლოა თანდათანობით განვითარდეს, დააბრალონ გადაღლას, ემოციას და პირველად დიაგნოსტირებულ საკმაოდ მძიმე დაავადებებთან გვქონია საქმე.
ასევე ინდივიდუალურია აღქმის უნარიც.
მყოლია პაციენტი, რომელსაც დღე-ღამის მანძილზე 15 000 მეტი ე.წ. გულისცემის ამოვარდნა დაფიქსირებია და არ უგრძვნია, მაშინ როდესაც მეორე პაციენტს 24 საათში - 3 ამოვარდნა დაუფიქსირდა და სამივე მტკივნეულად აღიქვა.
მაგალითად: სულ ცოტა ხნის წინ მყავდა პაციენტი, რომელმაც გამოხატული სისუსტისა და ძილიანობის გამო მოგვმართა და სასწრაფო ჩარევა დასჭირდა (პულსი 32 ჰქონდა წუთში და სტიმულატორის გადაუდებლად იმპლანტაცია ჩაუტარდა).
შესაძლოა პაციენტს წლების მანძილზე აღენიშნებოდეს ჩივილები, რომელსაც თავად არ თვლის მნიშვნელოვნად და ექიმისთვის 1 დეტალიც კი ძალიან საყურადღებოა.

- რა არის თრომბოემბოლია, რა დროს ვითარდება და რამდენად სავალალო შეიძლება იყოს ადამიანისათვის?

- სისხლი ცირკულირებს სისხლძარღვებში და დამოკიდებულია გულის კუნთის მუშაობაზე (გული ტუმბოს ფუნქციას ასრულებს), სისხლძარღვების ტონუსზე, წნევაზე, სისხლძარღვების კედლების მდგომარეობაზე, ელასტიურობაზე, სისხლის შემადგენელი კომპონენტების თავისებურებებზე, შედედების უნარზე და ა.შ. ამ ჯაჭვში ნებისმიერმა ცვლილებამ შესაძლოა გამოიწვიოს - თრომბოზი, შედედბული კოლტი. შედეგად სისხლის მიმოქცევა ირღვევა. თუკი ეს თრომბული მასა მოწყდა, იგი გადაადგილდება და იწვევს თრომბოემბოლიას.
თრომბოემბოლია ხშირ შემთხვევაში სიცოცხლისთვის საშიშ გართულებებთან არის დაკავშირებული, შეიძლება განვითარდეს სხვადასხვა ორგანოში, თითოეულ მათგანს კი - განსხვავებული სიმპტომები გააჩნია.
მაგ: გულის მკვებავი მსხვილი სისხლძარღვების თრომბოზის დროს - ვითარდება მიოკარდიუმის მწვავე ინფარქტი, ფილტვის არტერიის თრომბოემბოლიისას - სუნთქვის უკმარისობა, მძიმე გართულებები. თავის ტვინის მკვებავი სისხლძარღვების თრომბოზისას - ინსულტი და ა.შ.

- წინასწარ რა შეიძლება ადამიანმა გააკეთოს ფაქტის თავიდან ასარიდებლად?

- იმისთვის, რომ მივიღოთ პრევენციული ღონისძიებები, უნდა ვიცოდეთ, რა უწყობს ხელს ამ დაავადებას.
უმოძრაოდ ყოფნა, ჭარბი წონა, ორსულობისა და მშობიარობის შემდგომი პერიოდი, ქირურგიული ოპერაციის შემდგომ ხანგრძლივი წოლითი რეჟიმი, სხვადასხვა მედიკამენტები - მათ შორის კონტრაცეპტივების მიღება, თამბაქოს მოხმარება, სიმსივნური პროცესები, დიდი ხნის განმავლობაში ჯდომა, მაგალითად თვითმფრინავით ხანგრლივი ფრენა - ეს ის არასრული ჩამონათვალია, რაც უკავშირდება რისკებს. აქიდან გამომდინარე, რეკომონდებულია:
  • რაც შეიძლება მალე დაიწყეთ მოძრაობა ოპერაციის ან სხვა მიზეზით წოლითი რეჟიმის დროს - რაც შეიძლება სწრაფად გააქტიურება.
  • თვითმფრინავით მგზავრობისას ან ხანგრძლივი ჯდომისას - პერიოდულად ადექით და გაიარეთ, გაავარჯიშეთ ტერფები (მარტივი ვარჯიშები).
  • ჯანსაღი ცხოვრების წესი- შეწყვიტეთ მოწევა, წონის კორექცია.
  • ზომიერი ფიზიკური აქტივობა - დაუთმეთ სპორტსა და ვარჯიშს დღეში 30-40 წუთი, სეირნობა, ცურვა საუკეთესო საშუალებებია თრომბის რისკის შესამცირებლად.
  • მემკვიდრული წინასწარგანწყობისა და თრომბოფილიის შემთხვევაში - რეკომენებულია ექიმის მუდმივი მეთვალყურეობა და მკურნალობა.
  • მიიღეთ საკმარისი რაოდენობით წყალი.
  • იკვებეთ სწორად.

- თვითნებურად, პრეპარატების მიღება რამდენად გამართლებულია?

- თრომბის საწინააღმდეგო - სისხლის გამათხელებელი მედიკამენტების ჩამონათვალი საკმაოდ ვრცელია. იქიდან გამომდინარე, თუ რა სახის პათოლოგიასთან გვაქვს საქმე, მედიკამენტის დანიშვნის გადაწყვეტილება აბსოლუტურად განსხვავებულია. სხვადასხვა თრომბული გართულების სამკურნალოდ - სხეულის წონისა და თირკმლის ფუნქციის მაჩვენებლების მიხედვით, განსახვავდება ერთიდაიმავე მედიკამენტის დანიშვნის დოზებიც, ასევე მკურნალობის ხანგრძლივობაც. შესაძლოა არასათანადოდ მიღებულმა მკურნალობამ სერიოზული გართულებებიც კი გამოიწვიოს, ამიტომ სასურველია ექიმის კონსულტაცია და რეკომენდაციების გათვალისწინება.

- ძირითადად რომელ ასაკში უფრო ხდება თრომბოემბოლია და პროფილაქტიკისთვის რა უნდა გაითვალისწინონ ადამიანება?

-ხანდაზმული ასაკი - ასოცირებულია როგორც არტერიული, ასევე ვენური თრომბოზის რისკის ზრდასთან.
ეს შესაძლოა განპირობებულია იყოს ორგანიზმში მიმდინარე ცვლილებებით, შედედების ფაქტორების გააქტიურებით, სისხლძარღვების ანატომიური და ფუნქციური ცვილებებით.
ძვალ-სახსროვანი (ართრიტები, ოსტეოპოროზი, ართროზი) და სხვა თანმხლები დაავადებების გამო, ასაკთან ერთად ფიზიკური აქტივობა იზღუდება, განსაკუთრებით ჭარბწონიანებში, სტატისტიკურად თრომბოზების სიხშირე მეტია 65 წელს ზემოთ ასაკში. ყოველივე ეს ხელს უწყობს თრომბის ფორმირებას.
შეძლებისდგავადრად, ფიზიკური აქტივობა, თანმხლები დაავადებების მართვა, ექიმის მიერ დანიშნული მედიკამენტების ადექვატური მიღება მნიშვნელოვანია თრომბოემბოლიის პროფილაქტიკისთვის, ხანგრძლივი წოლითი რეჟიმის შემთხვევაში, ექიმთან შეთანხმებით, - საჭიროა ანტიკოაგულაციური მკურნალობა და წამალების დახმარებით თრომბოზის პრევენცია.

თამარ იაკობაშვილი


altვის უნდა მიმართოთ, თუ სახლში გადაწყვეტთ მკურნალობას და რას სთავაზობს სახელმწიფო კერძო დაზღვევის მქონე პაციენტებს


21380
ბეჭდვა
მოგვწერეთ თქვენი შეკითხვები და მოსაზრებები
კომენტარები (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა
მსგავსი სიახლეები