ფსიქოლოგ როზენჰანის უჩვეულო ექსპერიმენტი, რომელმაც მსოფლიო აალაპარაკა
ფსიქოლოგ როზენჰანის უჩვეულო ექსპერიმენტი, რომელმაც მსოფლიო აალაპარაკა
1973 ფსიქოლოგმა დევიდ როზენჰანმა გადაწყვიტა დაემტკიცებინა, რომ ფსიქიატრიულ კლინიკაში მოხვედრის შემთხვევაში 2-3 დღეში შეძლებდა იქიდან თავის დაღწევას მარტივად, დაუმტკიცებდა რა ყველას, რომ აბსოლუტურად ჯანმრთელი იყო, თუმცა ექსპერიმენტის შედეგები შოკისმომგვრელი აღმოჩნდა.

უცხო თავისიანებში

როზენჰამი და მისი რამდენიმე კოლეგა ცდილობდნენ მოტყუებით შეპარულიყვნენ აშშ-ის სხვადასხვა ფსიქიატრიულ კლინიკაში.  ეს ადამიანები შემთხვევით ხალხი როდი იყო, აქედან 3 იყო ფსიქოლოგი, პედიატრი, ფსიქიატრი, მხატვარი
და დიასახლისი. იმისთვის, რომ ვინმეს რომელიმე მათგანი არ ეცნო, მათ შეიცვალეს სახელები და გვარები და ასევე მისამართები. ბიოგრაფია კი ხელუხლებელი დატოვეს.

ფსიქიატრთან ვიზიტისას ფსევდოპაციენტები ამტკიცებდნენ, რომ მათ ესმოდათ უცნაური ხმები, და მხოლოდ სამი სიტყვა: "ცარიელი", "სავსე"და "კაკუნი". ეს სიტყვები შემთხვევით არ ყოფილა შერჩეული. აღნიშნული სიტყვები კრიზისს გამოხატავდა და ფსიქოზს. ფსევდოპაციენტები უკმაყოფილოები არაფრით იყვნენ.
mshoblebi
მათ მიაღწიეს მიზანს და მოხვდნენ აშშ-ის სხვადასხვა ფსიქიატრიულ კლინიკებში, სადაც იქცეოდნენ აბსოლუტურად ჩვეულებრივად, ადგილი არ ჰქონია არანაირ იმიტაციას და სიმულაციას. ექსპერიმენტის შემდეგ ამოღებულ ჩანაწერებში პერსონალის მიერ ეს პაციენტები ხასიათდებოდნენ მეგობრულ და გულისხმიერ ადამიანებად.

ფსევდოდიაგნოზი

12 ადამიანიდან, რომელიც ექსპერიმენტში მონაწილეობდა, 11 პაციენტს დიაგნოზად დაუსვეს შიზოფრენია, ერთს კი მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი. აღსანიშნავია, რომ პერსონალს, მათ შორის ექიმებს, არ მოსვლიათ თავში აზრად, რომ მათ წინაშე აბსოლუტურად ჯანმრთელი ადმიანები იყვნენ.
სამაგიეროდ, მათში ეჭვი შეეპარათ კლინიკების ნამდვილ პაციენტებს - ისინი დაუღალავად ამტკიცებდნენ, რომ მათ შორის ჯანმრთელი ადამიანები გაერივნენ, თუმცა მათ საუბარს სერიოზულად არავინ აღიქვამდა.

ექსპერიმენტის პირობაში გაწერილი იყო, რომ მონაწილეებს კლინიკიდან თავი დამუკიდებლად უნდა დაეღწიათ, თუმცა ფორმსაჟორული სიტუაციისთვის მათ თან ჰქონდათ იურისტის ტელეფონის ნომერი, რომელსაც დაუკავშირდებოდნენ და სთხოვდნენ დახმარებას.
mshoblebi
პაციენტებს აძლევდნენ უამრავ მედიკამენტს, რომელსაც ისინი, როგორც სხვა დანარჩენი პაციენტი, უნიტაზში რეცხავდნენ.

როზენჰანმა და მისმა კოლეგებმა აღიარეს, რომ კლინიკაში ისინი განიცდიდნენ სევდას და ჰქონდათ შეგრძნება, რომ დაკარგეს საკუთარი თავი. პერსონალი პაციენტებს ისე ექცეოდა, როგორც უსულო ნივთებს. მათ ნათქვამს სერიოზულად არავინ აღიქვამდა, მათი ნებისმიერი მოქმედება კი განიხილებოდა, როგორც შეტევა. როზენჰამი სულაც არ აპირებდა კლინიკაში დიდი დროის გატარებას, თუმცა მან ამის გაკონტროლება ვერ შეძლო.

"ოჯახის წევრებს და მეგობრებს დავუბარე, რომ კლინიკაში რამდენიმე დღე დავრჩებოდი, რას წარმოვიდგენდი, რომ ეს რამდენიმე დღე ორი თვე გაგრძელდებოდა. საავადმყოფოდან თავის დაღწევის ერთადერთი გზა ექიმებისთვის ყველაფერზე თავის ქნევა და თანხმობა იყო. ისინი განუწყვეტლივ მიმტკიცებდნენ, რომ შეშლილი ვიყავი, და მეც უნდა მეღიარებინა, დიახ, მე შეშლილი ვარ, თუმცა ახლა თავს ბევრად უკეთესად ვგრძნობ. მხოლოდ ამ საქციელის წყალობით მოვახერხე საავადმყოფოდან თავის დაღწევა".

ამ ექსპერიმენტის შედეგად როზენჰანმა დადო დასკვნა, რომ ფსიქიატრიულ დიაგნოსტიკაში უდიდეს როლს თამაშობს სტიგმატიზაცია. თუ პაციენტს აქვს სტიგმა, რომ ის არის შეზოფრენიკი, ამ სტიგმას ვეღარაფერი შეცვლის.
mshoblebi

კრიტიკა

როზენჰანმა გამოაქვეყნა საკუთარი კვლევის შედეგი და დაასკვნა, რომ ფსიქიატრიული კლინიკის მედპერსონალს არ შეუძლია გაარჩიოს ერთმანეთისგან ჯანმრთელი და ავადმყოფი ადამიანი.

მოგვიანებით კიდევ ჩატარდა მსგავსი კვლევები, თუმცა შედეგი იდენტური იყო. სამართლიანია თუ არა კრიტიკა, არ ვიცით, თუმცა ფაქტია, ექიმებმა ვერ გაარჩიეს ჯანმრთელი და ავადმყოფი პაციენტები. 


altადამიანებზე ჩატარებული ყველაზე არაადამიანური ექსპერიმენტები - სადამდე მიდის ფანტაზია?


1195
ბეჭდვა
მოგვწერეთ თქვენი შეკითხვები და მოსაზრებები
კომენტარები (0)
კომენტარი ჯერ არ გაკეთებულა
მსგავსი სიახლეები
გამოკითხვა
მოახერხეთ თუ არა დასასვენებლად ბავშვების წაყვანა, ხართ თუ არა კმაყოფილი და რა თანხა დაგიჯდათ ეს დაახლოებით?